Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnością – 3 grudnia
Co roku 3 grudnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnością, w celu podniesienia świadomości społecznej. Zazwyczaj, gdy myślimy o niepełnosprawności, kojarzymy ją przede wszystkim z ograniczeniami fizycznymi. Jednak ma ona o wiele szersze znaczenie. Obejmuje również niewidzialne przeszkody związane ze zdrowiem psychicznym, które mogą znacząco utrudniać życie codzienne. Dlatego jest niezbędne, abyśmy dostrzegali pełny zakres tych wyzwań i rozumieli, jak ważne jest wsparcie psychologiczne zarówno w przypadku niepełnosprawności psychicznej, jak i w procesie adaptacji do tej fizycznej.
Czym jest niepełnosprawność psychiczna?
Niepełnosprawność psychiczna to stan, w którym przewlekłe i ciężkie zaburzenia psychiczne prowadzą do trwałych ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu. W praktyce skutkuje to do: niemożności skutecznego planowania i utrzymywania koncentracji, problemów ze stabilnością emocjonalną i pamięcią oraz samodzielnym funkcjonowaniu w społeczeństwie czy pracy. Mogą, ale nie muszą, się z nią wiązać przykładowo schizofrenia czy spektrum autyzmu.
Stygmatyzacja: Czym jest i jak utrudnia życie niepełnosprawnym?
Stygmatyzacja to proces, w którym jednostka z niepełnosprawnością jest oceniana jako mniej wartościowa, co prowadzi do ograniczenia jej udziału w życiu społecznym. Doświadczają ona dyskryminacji na rynku pracy, bywa wykluczona z relacji towarzyskich i musi zmagać się z utrwalonymi, krzywdzącymi stereotypami. Szkodliwy jest także mechanizm wewnętrzny – długotrwałe odrzucenie i krytyka sprawiają, że osoba z niepełnosprawnością zaczyna przyswajać negatywne opinie na swój
temat. W jej wyniku rodzi się poczucie wstydu i obniżona samoocena. Taki stan wewnętrznego zniechęcenia znacząco osłabia motywację i staje się jedną z najtrudniejszą przeszkodą w procesie leczenia i rehabilitacji.
Wsparcie psychologiczne: Jak psycholog może pomóc przy niepełnosprawności?
Współczesna medycyna podkreśla, że zdrowie fizyczne jest ściśle związane ze zdrowiem psychicznym. Psycholog wspiera zarówno osoby mierzące się z niedawną utratą sprawności, jak i tych, którzy od dłuższego czasu żyją z niepełnosprawnością. Zadaniem psychologa jest ułatwienie przepracowania strat, odbudowanie poczucia własnej wartości oraz utrzymania motywacji do aktywnej rehabilitacji.
W zależności od indywidualnych potrzeb i etapu adaptacji, wsparcie psychologiczne może przybierać różne formy dostosowanych do pacjenta:
Niepełnosprawność, zarówno na tle fizycznym i psychicznym, zasługuje na zrozumienie i szerzenie świadomości. Również psychologowie mają w tym swoją rolę, poprzez psychoedukację z zakresu niepełnosprawności psychicznej, ale także pamiętanie o nierozerwalnym związku pomiędzy zdrowiem psychicznym i fizycznym oraz możliwości własnego wpływu i oddziaływania.
Źródła:
Biel-Ziółek, K. (2017). Wpływ barier mentalnych, społecznych i zawodowych na jakość życia
osób chorych lub niepełnosprawnych. Nauczyciel i Szkoła, 3(63).
Lizoń-Szłapowska, D. (2022). Rola wsparcia psychologicznego i terapii w procesie adaptacji
społecznej osób niepełnosprawnych. W: Bylok F., Kwiatek A., & Skiba M. (Red.), Wybrane
aspekty bezpieczeństwa pozamilitarnego. Zagrożenia, wyzwania, koncepcje (s. 31–39).
Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej.
Targońska, K., Kowalewska, B., & Kułak-Bejda, A. (2023). Stygmatyzacja społeczna chorych
psychicznie i jej determinanty. Uniwersytet Medyczny w Białymstoku.
Autor wpisu: Daryna Makeieva